İzmir'in Selçuk ilçesine bağlı Pananos Plajı'nın güneyinde, Küçük Menderes Nehri'nin denize döküldüğü alan yakınında bir Caretta caretta (iribaşlı deniz kaplumbağası) ölü olarak bulundu.Kaplumbağa üzerinde yaptığımız ilk incelemelerde, bireyin yetişkin bir dişi olduğu belirlendi. Son yumurtalarını bırakmak üzere bölgeye gelen bireylerden biri olduğu değerlendirilmektedir. Dış muayenede herhangi bir yara, darp veya çarpma izine rastlanmadı. Kaplumbağadan doku ve kabuk örnekleri alınarak, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Oğuz Türkozan'a gönderilecektir.
Deniz kaplumbağaları; hedef dışı av olarak trol ağlarına takılmaları, balıkçı paragat misinalarına dolanmaları, kıyılarda yüksek hızla seyreden deniz araçlarının çarpması ve deniz kirliliği gibi insan kaynaklı nedenlerle yaşamlarını kaybetmektedir. Ancak ölen kaplumbağada bu nedenlere işaret eden herhangi bir dış bulguya rastlanmamıştır.
Kıyı kumullarında ve su altında yaptığımız incelemelerde, bölgede son derece ciddi bir çevre kirliliğinin yaşandığı tespit edilmiştir.
Nitelikli Doğal Koruma Alanı statüsünde bulunan bölgede yoğun bir ziyaretçi baskısı olduğu görülmektedir. Yaklaşık 3 kilometre uzunluğundaki kumul alanında yüzlerce aracın denize kadar girdiği, bunun da Türkiye'nin en önemli kumul ekosistemlerinden biri olan bu alanın doğal yapısını bozduğu ve hassas kumul bitki örtüsünü tahrip ettiği gözlenmektedir.
Binlerce insanın denize girmek ve piknik yapmak amacıyla kullandığı plaj, ne yazık ki kontrolsüz ve denetimsiz kullanım nedeniyle adeta açık bir çöp depolama alanına dönüşmüştür. Belirli noktalarda çöp konteynerleri bulunmasına rağmen, atıkların çevreye gelişigüzel saçıldığı görülmektedir.
Atıkların büyük bölümünü plastik malzemeler oluşturmaktadır. Kıyı kumulları boyunca kilometrelerce uzanan plastik atıklar, başta kum zambakları olmak üzere önemli kumul bitkilerinin yetiştiği iç kumul alanlarını da kirletmektedir. Ziyaretçilerin gelişigüzel attığı veya ayrılırken kumullar üzerinde bıraktığı plastik atıklar, rüzgarın etkisiyle denize taşınarak sualtı kirliliğine de neden olmaktadır.
Ölen kaplumbağada dış travmaya ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmamış olması nedeniyle, ölüm nedeninin plastik atıkların yutulması gibi çevresel etkenlerle ilişkili olabileceği değerlendirilmektedir. Deniz kaplumbağalarının plastik poşet ve benzeri atıkları denizanası zannederek yuttuğu ve bunun ölümle sonuçlanabildiği bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur.Korunan alan statüsünde bulunmasına rağmen Pananos Plajı'nın ekolojik hassasiyetleri yeterince gözetilmemekte, belirlenen kurallara uyulmamakta, gerekli denetimler etkin biçimde yapılmamakta ve ziyaretçi taşıma kapasitesinin çok üzerinde insan ve araç girişine izin verilmektedir. Bu nedenle plaj kullanımı giderek güney kıyılarına doğru kontrolsüz biçimde genişlemekte ve doğal yaşam alanları her geçen gün daha fazla zarar görmektedir.
Pananos Plajı yalnızca insanların denize girdiği bir kıyı değildir. Aynı zamanda nesli tehlike altında bulunan deniz kaplumbağalarının beslenme ve zaman zaman üreme alanı, ender kumul bitkilerinin yaşam ortamı ve çok sayıda canlı türünün ortak yaşam alanıdır. Bu nedenle alanın etkin biçimde korunması, araç girişlerinin engellenmesi, ziyaretçi kullanımının denetlenmesi, atık yönetiminin sağlanması ve çevre kirliliğinin önlenmesi için ilgili kurumların ivedilikle harekete geçmesi gerekmektedir.
Aksi takdirde Türkiye'nin en değerli kumul ekosistemlerinden biri geri dönüşü olmayacak şekilde zarar görecek; biyolojik çeşitlilik azalacak, deniz kaplumbağaları ve yunuslar başta olmak üzere birçok canlı türü insan kaynaklı çevre kirliliğinin bedelini ödemeye devam edecektir.
EKODOSD (Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği) KUŞADASI