Nisan ayında "KORUYAMAZSAK KAYBEDECEĞİZ" başlığıyla yaptığımız paylaşımda, Tülüşahların bulunduğu alanda yaptığımız incelemeler sonucunda endişelerimizi kamuoyuyla paylaşmış ve gerekli önlemlerin alınması için Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü'nü bilgilendirmiştik.Endemik ve nadir bitki türleri, bir kentin sahip olduğu en önemli doğal miraslardan biridir. Yasalarla koruma altına alınan bu eşsiz türlerin gelecek kuşaklara aktarılması; kamu kurumlarının, üniversitelerin, yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve yöre halkının ortak sorumluluğudur. Bu sorumluluk yerine getirilmediğinde ise doğal mirasın kaybı ne yazık ki kaçınılmaz olmaktadır.
Güneybatı Anadolu'ya özgü olan ve Kuşadası'nın simgelerinden biri haline gelen, halk arasında Tülüşah olarak bilinen endemik Rhaponticoides mykalea (Aydın Gaşağı) bitkisinin önemli yaşam alanlarından birinde büyük bir tahribat meydana geldiği tespit edilmiştir.
1979 yılında Kuşadası'ndan bilim dünyasına tanıtılan Tülüşah, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Tür Koruma Eylem Planı kapsamında koruma altına alınmış olmasına rağmen, söz konusu alandaki bireylerin yalnızca biri dışında tamamının, zeytinliklerde araçlarla gerçekleştirilen ot temizliği çalışması sırasında yok edildiği gözlenmiştir.
Geçmişte bölgede gerçekleştirilen yapılaşmalar nedeniyle önemli bir bölümü kaybedilen Tülüşahların geriye kalan bireyleri, Aydın Büyükşehir Belediyesi'nin sorumluluğunda bulunan ve imar planlarında park alanı olarak görülen zeytinlik alan içerisinde yaşamlarını sürdürmekteydi.
Yaptığımız saha çalışmalarında; Tülüşahların bulunduğu alanda at otlatıldığı, gelişigüzel ot temizliği yapıldığı, koruma önlemleri alınmadan yeni bir yol açıldığı, ayrıca dışarıdan getirilen moloz ve çeşitli atıkların bitkinin yaşam alanlarına döküldüğü tespit edilmiş ve bu durum Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü'ne bildirilmişti.
Bunun üzerine Doğa Koruma ve Milli Parklar Manisa 4. Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan raporda; Tülüşahların bulunduğu alanın tel çitlerle korunması, bilgilendirici uyarı tabelalarının yerleştirilmesi ve yaşam alanlarının imar planı notlarına işlenerek güvence altına alınması Aydın Büyükşehir Belediyesi’ne açıkça önerilmişti.
Aydın Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı da park alanında gerçekleştirilecek her türlü çalışmada gerekli hassasiyetin gösterileceği açıklanmıştı.
Ancak aradan geçen süre içerisinde önerilen koruma önlemlerinin hiçbirinin uygulanmadığı görülmüştür. Edindiğimiz bilgilere göre ve sahada yaptığımız incelemelerde site yönetimi tarafından zeytinliklerde araçlarla yapılan ot temizliği sırasında Tülüşahların bulunduğu alanlara girilmiş ve yapılan çalışma sonucunda batı bölgesinde yalnızca bir birey dışında tüm Tülüşahların yok olduğu tespit edilmiştir. Kuşadası’nda tek bir birey üzerinde 43 kapitula bulunan tek Tülüşah olma özelliğini taşıyan bitki de yok olmuştur.
Yapılaşma baskısı altında yaşam alanları her geçen yıl daralan ve koparılmasının idari para cezası 699 bin 245 TL olan Tülüşahların korunması konusunda Aydın Büyükşehir Belediyesi, kendi sorumluluk alanında gerekli koruma tedbirlerini hayata geçirmemiştir. Endemik bitkinin varlığının bilinmesine rağmen site yönetimi de gerekli özeni göstermeyerek geri dönüşü mümkün olmayan bir tahribata neden olmuştur.
Yaşanan bu olayla ilgili olarak gerekli işlemlerin başlatılması amacıyla Doğa Koruma ve Milli Parklar Aydın Şube Müdürlüğü'nü bilgilendirecek ve sorumlular hakkında gerekli yasal sürecin işletilmesini talep edeceğiz.
Endemik Tülüşah, doğada kendiliğinden yetişen, bakım gerektirmeyen, bulunduğu ekosisteme uyum sağlamış ve uzun boyu ile göz alıcı sarı çiçekleriyle Kuşadası'nın en önemli doğal simgelerinden biridir. Bir kez yok edilen endemik türleri geri getirmek mümkün değildir.
Bugün kaybettiğimiz her Tülüşah, yalnızca bir bitki değil; Kuşadası'nın doğal mirasından eksilen, gelecek kuşaklara aktaramayacağımız paha biçilemez bir değerdir.
Bu nedenle Tülüşahlara sahip çıkmak ve yaşam alanlarını korumak, yalnızca ilgili kurumların değil, hepimizin ortak sorumluluğudur.
EKODOSD (Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği) KUŞADASI