Kuşadası ve komşu ilçelerde meydana gelen aşırı yağışlar taşkınlara ve sel felaketlerine yol açmıştır. İklim değişikliğinin etkisiyle yağışların sıklığı ve şiddetinin artması, alt yapıda ve dere yataklarındaki sıkıntılar sel riskinin yaşanmasına neden olmuştur. Selin geldiği son nokta olan kıyı alanlarını incelediğimizde, kum yataklarının en fazla çekildiği ve atıkların yoğun olduğu yerler SSK sitesiyle Nazilli Sitesi önleridir.
Geçtiğimiz ay denizde suların çekilmesiyle birlikte, kuzey bölgesinde Anaia Kadı Kalesi’ne ait liman ve şapel yapıları meydana çıkmıştı. Şimdi de selin etkisiyle yüzeyden yaklaşık 1 metreye yakın kum tabakasının denize taşınması sonucu güney bölgesindeki yapıların tamamen ortaya çıktığı görüldü. Bir duvar kalıntısının yanında olasılıkla nüfuslu birine ait olduğu tahmin edilen bir mezar yapısı da meydana çıkmış.
Karasal alanlarda biriken atıklar, dere yataklarına dökülen molozlar ve çöpler, dere kenarlarına yapılan düzensiz işletmeler ve onların gelişigüzel kontrolsüz bıraktığı malzemeler, yağmurların etkisiyle dereler aracılığıyla deniz ortamına taşınmasına neden olmuştur.
İnsan kaynaklı plastik ağırlıklı atıklar, organik atıklar, ev eşyaları, işletmelere ait malzemeler, ağaç kütükleri ve çalı çırpı gibi materyaller sel sularıyla birlikte kısa sürede kıyısal alanları kaplamış ve açık deniz ekosistemlerine gitmiştir.Dolayısıyla denizde karasal kaynaklı bir kirlilik oluşmuştur.Oluşan deniz kirliliğinin tamamıyla insan faaliyetleri sonucunda meydana geldiği, bunun sonucunda da denizlerimizdeki ekosistem bütünlüğünün bozulacağı, bu durumun denizel biyoçeşitliliği de olumsuz etkileyeceği anlaşılmaktadır.
Bir anda bastıran aşırı yağışlarla birlikte, dere kenarlarındaki düzensiz depolanan atıklar, su yataklarına dökülen molozlar ve çöpler suyla birlikte taşınarak denize ulaşmıştır.
Denize giden çöplerin ne kadar olduğunu tespit etmek mümkün değil. Ancak dere kıyılarından kumsallara yayılan atıklara ve çöplere bakıldığında bunların büyük bir bölümünün plastik kökenli oldukları görülmüştür.
Plastik malzemelerin daha küçük parçalara ayrılarak mikroplastiklere ve nanoplastiklere dönüştükleri bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur.
Plastiklerin ve mikroplastiklerin özellikle deniz kaplumbağaları, balıklar, başta yunuslar olmak üzere deniz memelileri ve deniz kuşları tarafından besin sanılarak yutuldukları, birçoğunun bu atıklara dolanarak yaralandıkları ve boğulduklarını yaptığımız çalışmalardan görmekteyiz.
Kuşadası’nda bu tür deniz kirliliğinin önlenmesi için, su akışının yüksek olduğu yağışlı havalarda dere ağızlarına atık tutucu çelik ağ kapanları ya da yüzer bariyer sistemlerinin takılması atıkların denize ulaşmasını engelleyecektir. Şu anda Aydın bölgesinde, Büyük Menderes Nehri’ndeki atıkların denize gitmesinin önlenmesi için 3 yüzer bariyer sistemi bulunmasına rağmen, ne yazık ki bu bariyer sistemleri işlevini yapmadan nehir kıyısında atıl bir şekilde bekletilmektedir.
Bu tip sistemler deniz kirliliğinin önlenmesi için çok önemlidir.
Ayrıca dere yataklarına yapılan kaçak yapılaşmalar engellenmeli, düzenli olarak denetimleri yapılmalı, su yataklarına moloz ve çöplerin dökülmesi önlenmelidir. Özellikle Kirazlı yolunda bulunan Damlacık deresinin etrafındaki düzensiz yapılara, dere yatağına doldurulan dolgular ve atıklara engel olunmalıdır.
Özellikle insan kaynaklı atıkların azaltılmasına yönelik ve geri dönüşümü teşvik edici projeler, denizlerimizin kirletilmemesi için büyük yarar sağlayacaktır.
Türkiye’nin önemli turizm kentlerinden biri olan Kuşadası yeni bir turizm sezonunda tertemiz kumsallara sahip olması gerekir.
Şu anda kumsallarımızda her yağmurda daha çok birikim yapan atık ve çöp kirliliği yaşanmaktadır. Önümüzdeki yağmurlarla bu daha da çoğalacaktır. Bu atıkların ayrıştırılarak kumsalların temizlenmesi gerekir. Ağaç kütükleri ve odunsu materyaller ayrı toplanıp, kesimleri sağlanarak ihtiyacı olan ailelere verilebilir. Plastik vb. atıklar geri dönüşüm için ayrı toplanmalıdır.
Bilindiği gibi son yıllarda kumsallarımızda Caretta caretta İribaşlı Deniz Kaplumbağaları yuva yaparak yumurtalarını bırakmaktadır. Yuvalama mevsimi gelmeden kaplumbağaların rahat bir şekilde yumurtalarını bırakabilmeleri için kumsallarımızın temizlenmesi çok önemlidir.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün “Deniz Çöpleri İl Eylem Planlarının Hazırlanması ve Uygulanması Genelgesi” gereği kurumların bu konuda neler yapması konusundaki eylem planının harekete geçirilmesinin tam zamanıdır. Kurumlar arası işbirliği ve vatandaşlarımızın yardımıyla kumsallarda bu temizlik mutlaka yapılmalıdır.
EKODOSD/KUŞADASI